Pięć ryzykownych zachowań

- polish analiza wypadk├│w andrzej g├│rnicki czynniki kszta┼étuj─ůce wydajno┼Ť─ç jenny lord komunikacja przyw├│dztwo Jan 14, 2024

„27 wrze┼Ťnia 2023 roku, oko┼éo godziny 22:49 czasu ┼Ťrodkowoeuropejskiego, samolot Piper PA-28-161, N3079M, rozbi┼é si─Ö w pobli┼╝u Whitesville w stanie Kentucky. Instruktor i student-pilot zgin─Öli."

Krajowa Rada Bezpieczeństwa Transportu, Wstępny raport z dochodzenia lotniczego

Co to ma wspólnego z nurkowaniem? Zwykle nie operujemy na wysoko┼Ťci kilku tysi─Öcy metrów w powietrzu, ale prowadzimy dzia┼éania w nieprzyjaznym ┼Ťrodowisku, w którym mo┼╝liwe s─ů wypadki. Oprócz tego jeste┼Ťmy równie┼╝ uczeni przez instruktorów i w┼éa┼Ťnie tutaj istniej─ů podobie┼ästwa do tego wypadku.

 

Chcia┼ébym skupi─ç si─Ö na dzia┼éaniach i postawie instruktora przed t─ů katastrof─ů. G┼éówn─ů przyczyn─ů katastrofy by┼éa burza, która rozerwa┼éa samolot na strz─Öpy. Jednak jako nurkowie mo┼╝emy nauczy─ç si─Ö znacznie wi─Öcej z przyczyn nietechnicznych, poniewa┼╝ istnieje wiele zbie┼╝no┼Ťci z nurkowaniem.

 

Czynniki ludzkie i umiej─Ötno┼Ťci nietechniczne wywodz─ů si─Ö z lotnictwa. Zauwa┼╝ono, ┼╝e wiele wyst─Öpuj─ůcych problemów to tak zwane „b┼é─Ödy ludzkie", wi─Öc przeprowadzono badania i wprowadzono systemy, aby spróbowa─ç je zmniejszy─ç. To w┼éa┼Ťnie tych tematów uczymy w The Human Diver, aby uczyni─ç nurkowanie bezpieczniejszym. W Wielkiej Brytanii lotnictwo jest regulowane przez Civil Aviation Authority (CAA), w USA jest to Federal Aviation Authority (FAA). Ucz─ů zgodnie z nieco innymi standardami, ale jedn─ů rzecz─ů, któr─ů robi─ů, jest wymaganie od wszystkich pilotów nauki o „Airmanship" lub „Aeronautical Decision Making". Jednym z kluczowych elementów tych szkole┼ä jest pi─Ö─ç niebezpiecznych postaw. Kiedy po raz pierwszy o nich us┼éysza┼éem, nagle zda┼éem sobie spraw─Ö, ┼╝e podobie┼ästwa z nurkowaniem s─ů oczywiste. Zag┼é─Öbmy si─Ö w ten temat, by pokaza─ç, dlaczego jest on tak wa┼╝ny dla nurków.

Pi─Ö─ç niebezpiecznych postaw

1. Postawa nie akceptowania autorytetów lub „Nie mów mi, co mam robi─ç". Najprawdopodobniej wszyscy spotkali┼Ťmy si─Ö ze wszystkimi postawami, które zaraz opisz─Ö. To instruktor, który wie najlepiej. Nie musi pod─ů┼╝a─ç za standardami, poniewa┼╝ prowadzi┼é kurs ju┼╝ wcze┼Ťniej i wie, co robi, a poza tym to tylko wytyczne dla gorszych instruktorów, prawda?

Przeciwdzia┼éanie: Zasady s─ů takie nie bez powodu, wi─Öc ich przestrzegaj. Zrozumienie powodu, dla którego istnieje dana zasada, pomo┼╝e ci zrozumie─ç, dlaczego tak jest.

2. Impulsywno┼Ť─ç lub „No dalej, zróbmy to teraz". S─ů to instruktorzy, którzy nie chc─ů na nic czeka─ç. „Pospiesz si─Ö, zako┼äcz sprawdzanie partnera (lub nawet gorzej, nie martw si─Ö o to), chod┼║my do wody". To ci, którzy widz─ů co┼Ť interesuj─ůcego podczas nurkowania i zostawiaj─ů swoich kursantów, aby zobaczy─ç pod wod─ů co┼Ť, co ich zainteresuje.

Rozwi─ůzanie: Zatrzymaj si─Ö, pomy┼Ťl, oddychaj, dzia┼éaj. Rzadko kiedy trzeba podejmowa─ç decyzj─Ö w u┼éamku sekundy podczas nurkowania, zw┼éaszcza je┼Ťli masz czym oddycha─ç".

3. Nie┼Ťmiertelno┼Ť─ç lub „Takie rzeczy przytrafiaj─ů si─Ö tylko innym ludziom". „Ko┼äczy ci si─Ö gas? Nigdy by mi si─Ö to nie przytrafi┼éo". "Wiem, ┼╝e to nitroks, nie musz─Ö tego analizowa─ç". Te osoby my┼Ťl─ů, ┼╝e incydenty i wypadki zdarzaj─ů si─Ö tylko innym ludziom, poniewa┼╝ s─ů idiotami, ten instruktor wie wszystko i nigdy nie pope┼éni┼éby tak g┼éupich b┼é─Ödów.

Rozwi─ůzanie: To mo┼╝e zdarzy─ç si─Ö ka┼╝demu. Zachowanie pokory i przyznanie si─Ö do w┼éasnych b┼é─Ödów pomaga zachowa─ç bezpiecze┼ästwo.

4. Macho lub „Patrz na mnie, dam rad─Ö". Ten instruktor b─Ödzie podejmowa┼é niepotrzebne ryzyko, poniewa┼╝ musi udowodni─ç, ┼╝e jest najlepszy, a przynajmniej lepszy od ciebie. „By┼éem na g┼é─Öboko┼Ťci xx* metrów, z jedn─ů butl─ů!". *(Wstaw dowoln─ů g┼é─Öboko┼Ť─ç przekraczaj─ůc─ů limity rekreacyjne).

Antidotum: Podejmowanie ryzyka jest g┼éupie. Je┼Ťli co┼Ť pójdzie nie tak, czy mo┼╝esz to usprawiedliwi─ç w s─ůdzie lub przed rodzin─ů i przyjació┼émi?

5. Rezygnacja lub „Jaki to ma sens". Je┼Ťli sprawy stan─ů si─Ö zbyt trudne, po prostu si─Ö poddadz─ů. "Mój kursant nie patrzy┼é na mnie, wi─Öc nie zawraca┼éem sobie g┼éowy sprawdzaniem jego gazu".

Rozwi─ůzanie: Nie jestem bezradny, mog─Ö co┼Ť zmieni─ç. Nigdy si─Ö nie poddawaj. Zawsze jest co┼Ť, co mo┼╝na zrobi─ç.


Wierz─Ö, ┼╝e gdyby uczono tych zasad na wszystkich kursach instruktorskich, to liczba incydentów, które zdarzaj─ů si─Ö ka┼╝dego roku, mog┼éaby si─Ö zmniejszy─ç. Niestety, wielu instruktorów przekazuje swoje (negatywne) nastawienie swoim kursantom, powoduj─ůc, ┼╝e stereotyp egoistycznego instruktora jest kontynuowany.

Co to wszystko ma wspólnego z wypadkiem, o którym wspomnia┼éem na pocz─ůtku? Có┼╝, ten instruktor nie by┼é normalnym instruktorem i od samego pocz─ůtku publikowa┼é na Snapchacie historie krytykuj─ůce kursanta. Te zrzuty ekranu pochodz─ů z tej historii:

 -Ja i ten kursant nigdy by┼Ťmy si─Ö nie dogadali gdyby to by┼é mój sta┼éy kursant. Widzia┼éem szybszych na olimpiadzie dla niepe┼énosprawnych

-Nie musz─Ö jutro wstawa─ç o 4.30 nad ranem. Zamiast wykonywa─ç 3 godzinny ot mo┼╝emy sobie jutro porozmawia─ç

-To b─Ödzie bardzo d┼éugi trzygodzinny lot z Forestem Gumpem juniorem. Powiem wam, ze ten tutaj nie jest najm─ůdrzejszy w swojej klasie

-Po 6 godzinach lotu daje mu do zrozumienia ┼╝e musi si─Ö ogarn─ů─ç
Forest: Nie mam nic przeciwko temu ┼╝e mnie krytykujesz, wiem ┼╝e tego potrzebuje
Ja w my┼Ťlach sam do siebie- Naprawd─Ö my┼Ťlisz ┼╝e mnie obchodzi czy masz co┼Ť przeciwko? Ale tak naprawd─Ö powiedzia┼éem ┼╝e ma lata─ç samolotem a nie prowadzi─ç samochodem i ┼╝e na tym etapie nie mo┼╝e mie─ç obszarów wymagaj─ůcych tak wiele do poprawy
-W nasz─ů stron─Ö pod─ů┼╝a banda w┼Ťciek┼éych szerszeni

Jak mo┼╝ecie zauwa┼╝y─ç, demonstrowa┼é on wi─Öcej ni┼╝ jedn─ů z tych niebezpiecznych postaw. Niestety, wielokrotnie widzia┼éem tak─ů sam─ů postaw─Ö ze strony instruktorów nurkowania. W niektórych miejscach ┼╝artuje si─Ö, ┼╝e im wy┼╝szy poziom certyfikacji instruktora, tym bardziej „boska" postawa. Jak widzimy w tym przypadku, jest to dok┼éadnie ten rodzaj postawy, który prowadzi do ┼Ťmiertelnych wypadków. Nawet je┼Ťli instruktor ma szcz─Ö┼Ťcie i jego kursant prze┼╝yje, istnieje du┼╝a szansa, ┼╝e nigdy wi─Öcej nie b─Ödzie chcia┼é nurkowa─ç. Spotka┼éem wielu ludzi, którzy zostali zniech─Öceni do nurkowania z powodu aroganckiego zachowania instruktora. Przestraszy┼é ich, sprawi┼é, ┼╝e poczuli si─Ö niekomfortowo lub w zagro┼╝eniu, lub po prostu sprawi┼é, ┼╝e pomy┼Ťleli, ┼╝e nigdy nie b─Öd─ů dobrze nurkowa─ç, wi─Öc zniech─Öcili si─Ö do kontynuowania nurkowania.

Co najgorsze, takie postawy wyst─Öpuj─ů nie tylko u instruktorów, ale u nurków na wszystkich poziomach zaawansowania. Nigdy nie zapomn─Ö nurka technicznego z Great Lakes, który upiera┼é si─Ö, ┼╝e potrzebuje, oko┼éo trzy razy wi─Öcej balastu, ni┼╝ zaleca┼éem i sp─Ödzi┼é ca┼ée nurkowanie z prawie ca┼ékowicie napompowanym skrzyd┼éem. Oczywi┼Ťcie wiedzia┼é lepiej ode mnie. Inny, ┼Ťwie┼╝o certyfikowany nurek rebreatherowy, który nagle zanurzy┼é si─Ö 15 metrów g┼é─Öbiej w trakcie naszego nurkowania, znacznie przekraczaj─ůc swój limit certyfikacji i planowany gaz PPO2. Po wszystkim z dum─ů og┼éosi┼é, ┼╝e pobi┼é swój „osobisty rekord". By┼é bardzo zdziwiony gdy zdecydowanie odmówi┼éem ponownego nurkowania z nim. Sp─Ödzi┼éem dwie minuty, gdy by┼é pode mn─ů, opieraj─ůc si─Ö pokusie zanurzenia za nim, wiedz─ůc, ┼╝e nigdy go nie z┼éapi─Ö i tylko nara┼╝─Ö si─Ö na ryzyko. Albo wreszcie przewodnik nurkowy, który upiera┼é si─Ö, ┼╝e zabieranie nurka rekreacyjnego poni┼╝ej 40 m na powietrzu i przez bardzo mulisty, cz─Ö┼Ťciowo napowietrzony kanion jest ca┼ékowicie akceptowalne, poniewa┼╝ „jest dobrym nurkiem".

Wszyscy mo┼╝emy by─ç lepsi, a bycie ┼Ťwiadomym tych postaw to ┼Ťwietny pocz─ůtek. Znajomo┼Ť─ç sposobów przeciwdzia┼éania, gdy si─Ö ujawni─ů, jeszcze lepsza. Miejmy nadziej─Ö, ┼╝e pewnego dnia b─Ödziemy mieli co┼Ť podobnego na kursach dla instruktorów nurkowania, aby pomóc ludziom je dostrzec i ograniczy─ç w naszej spo┼éeczno┼Ťci. Do tego czasu musimy by─ç ich ┼Ťwiadomi, uwa┼╝a─ç na nie i zamiast tego zach─Öca─ç do pozytywnego nastawienia.

Wi─Öcej na ten temat z perspektywy instruktora lotnictwa:

https://www.aviation101.com/deathbyflightinstructor


Jenny jest instruktorem nurkowania technicznego i nurkiem zabezpieczaj─ůcym. Wcze┼Ťniej przez 10 lat pracowa┼éa w zakresie edukacji plenerowej, ucz─ůc mi─Ödzy innymi wspinaczki ska┼ékowej, kajakarstwa górskiego, ┼╝eglarstwa, narciarstwa, speleologii i kolarstwa. Jej zainteresowanie rozwojem zespo┼éu zacz─Ö┼éo si─Ö od szkole┼ä typu outdoor, wykorzystuj─ůc je jako narz─Ödzie pomagaj─ůce ludziom dowiedzie─ç si─Ö wi─Öcej o komunikacji, planowaniu i pracy zespo┼éowej.

Od 2009 roku mieszka w Dahab w Egipcie, gdzie uczy nurkowania SCUBA. Obecnie jest instruktorem trenerem TDI, instruktorem Advanced Trimix, Advanced Mix Gas CCR oraz instruktorem Helitrox CCR.

Jenny uczestniczy┼éa w wielu g┼é─Öbokich nurkowaniach jako cz─Ö┼Ť─ç zespo┼éu nurkowego H2O divers i pracuje jako nurek zabezpieczaj─ůcy w bran┼╝y medialnej.

Je┼Ťli chcesz pog┼é─Öbi─ç swoje do┼Ťwiadczenie nurkowe, rozwa┼╝ udzia┼é w kursie wprowadzaj─ůcym online, który zmieni twoje podej┼Ťcie do nurkowania, poniewa┼╝ bezpiecze┼ästwo zale┼╝y od twojego postrzegania.  Droga do zmiany zaczyna si─Ö tu.

Andrzej jest instruktorem nurkowania technicznego i nurkowania na obiegach zamkni─Ötych. Pracuje jako konsultant do spraw bezpiecze┼ästwa i wydajno┼Ťci w bran┼╝y nurkowej. Z wykszta┼écenia jest psychologiem ze specjalizacj─ů w psychologii spo┼éecznej i psychologii bezpiecze┼ästwa. Jego g┼éówne zainteresowania w tych dziedzinach zwi─ůzane s─ů z wydajno┼Ťci─ů cz┼éowieka w ekstremalnych ┼Ťrodowiskach oraz budowaniem zespo┼éów o wysokiej wydajno┼Ťci.  Andrzej uko┼äczy┼é studia podyplomowe w zakresie archeologii podwodnej i zdoby┼é do┼Ťwiadczenie w roli osoby odpowiedzialnej za bezpiecze┼ästwo nurkowania w projektach naukowych- DSO. Od 2023 roku jest instruktorem Human Factors, prowadzi polski oddzia┼é The Human Factors. www.podcisnieniem.com.pl